5 september 2019 - geplaatst door RENDER.

Exoneratiebeding in algemene voorwaarden onderuit. Leverancier aansprakelijk voor alle schade. 

In algemene voorwaarden is vaak een exoneratiebeding te vinden. Een exoneratiebeding is een bepaling waarin is opgenomen dat een eventuele verplichting tot schadevergoeding is uitgesloten of is beperkt. Over het algemeen wordt niet uitvoerig onderhandeld over de inhoud van algemene voorwaarden en dus ook niet over het exoneratiebeding. Daarin schuilt een risico voor de gebruiker van algemene voorwaarden. Dat bleek ook het geval in een recente zaak die speelde bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.*

Een onderneming die zich onder meer richt op het fokken en houden van varkens koopt van een leverancier een zogenaamd luchtwassysteem. Die blijkt niet goed te functioneren. De luchtwasser zou een gebrek bevatten, waardoor giftig water vanuit de waterwasbak in de drinkwatervoorziening van de varkens terecht zou zijn gekomen. Er zouden varkens zijn gestorven door nitraatvergiftiging. De afnemer stelt de leverancier aansprakelijk voor alle schade. De leverancier beroept zich op het exoneratiebeding in haar algemene voorwaarden. Daarin staat dat de leverancier alleen aansprakelijk kan worden gesteld in het geval van opzet of grove schuld. De aansprakelijkheid is verder beperkt tot de factuurwaarde en aansprakelijkheid voor indirecte schade is uitgesloten. 

Zoals zo vaak het geval is hadden partijen ook hier niet onderhandeld over de inhoud van het in de algemene voorwaarden van de leverancier opgenomen exoneratiebeding. Het gerechtshof gaat daarom uit van een taalkundige uitleg van het beding aan de hand van de zogenoemde Haviltex-maatstaf. Kort gezegd volgt het gerechtshof gewoon de tekst van het beding en geeft er dus geen andere betekenis aan door uitleg. Je leest meer over de Haviltex-maatstaf in onze blog over de uitleg van overeenkomsten

Het gerechtshof oordeelt dat enige beperking van aansprakelijkheid in algemene voorwaarden gebruikelijk is, maar in dit geval zou bij onverkorte toepassing van het exoneratiebeding het niet leveren van een deugdelijk product (de kernprestatie) vrijwel geheel zonder gevolgen blijven. Zelfs als de afnemer ernstige schade zou lijden. Voor de leverancier blijft dan volgens het gerechtshof een onvoldoende prikkel over om haar verplichtingen na te komen op een wijze die op grond van de overeenkomst van haar mag worden verwacht. Daar komt dan bij dat er hier ook geen sprake was van een betaalde lage prijs voor het product die een zo vergaande beperking van de aansprakelijkheid rechtvaardigde. De afnemer had een bedrag van € 83.000,- excl. btw betaald voor het systeem. De leverancier had haar aansprakelijkheidsrisico bovendien verzekerd en de kans op schade was aanmerkelijk bij dit product. 

Het exoneratiebeding blijft in dit geval niet overeind. Op basis van de voornoemde omstandigheden concludeert het gerechtshof dat het exoneratiebeding, waarop de leverancier zich ter afwering van aansprakelijkheid beroept, onredelijk bezwarend is voor de afnemer. Het beroep op de vernietiging daarvan door de afnemer slaagt. De leverancier kan zich dus niet (meer) beroepen op het exoneratiebeding en dient volgens het gerechtshof alle schade van de afnemer te vergoeden.

De conclusie is dan ook dat een exoneratiebeding, waarin de aansprakelijkheid van de gebruiker van de algemene voorwaarden vergaand is beperkt, onredelijk bezwarend kan zijn en daardoor in bepaalde gevallen niet geldt. Het gevolg is dat er geen (contractuele) beperking van aansprakelijkheid (meer) aanwezig is. Een beperking van aansprakelijkheid vergt in sommige gevallen maatwerk. In transacties met serieuze belangen kan het de moeite waard zijn expliciet over het exoneratiebeding te onderhandelen.

* Arrest gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 6 augustus 2019, ECLI:NL:GHARL:2019:6377. Lees het arrest hier.